Ποίηση Ανδρέα Π. Γεωργιάδη
ΛΕΥΚΩΣΙΑ 1990
Κριτική ανάλυση του ποιήματος
«Λόγω αποστάσεως»
από τη συλλογή Ακαριαία (1990)
του Ανδρέα Γεωργιάδη
Το ποίημα «Λόγω αποστάσεως» αποτελεί ένα από τα πιο αιχμηρά πολιτικά σχόλια της συλλογής Ακαριαία, αξιοποιώντας με εξαιρετική οικονομία λόγου την ιστορική μνήμη, την ειρωνεία και την τραγική ανατροπή. Ο Γεωργιάδης επιστρατεύει την αρχαιότητα όχι ως αισθητικό άλλοθι, αλλά ως ηθικό μέτρο σύγκρισης με τη σύγχρονη πολιτική αδράνεια.
Στο πρώτο μέρος του ποιήματος, εμφανίζεται ο Σόλων, στεφανωμένος με δάφνες, να ορμά στην αγορά καλώντας σε δράση υπέρ της Κύπρου. Η αναφορά παραπέμπει ευθέως στο ιστορικό επεισόδιο της Σαλαμίνας της Κύπρου, όταν ο Σόλων, παρακούοντας την απαγόρευση να μιλά κανείς δημόσια για το ζήτημα, προσποιήθηκε τον τρελό για να αφυπνίσει τους Αθηναίους. Ο ποιητής, παραθέτοντας τον αρχαϊκό στίχο, επαναφέρει έναν λόγο τιμής, ευθύνης και ντροπής («χαλεπόν τ’ αίσχος») που κινητοποιεί την πολιτική πράξη.
Η ειρωνική τομή επέρχεται αμέσως μετά. Ο λαός, αντί να συγκινηθεί, απορρίπτει τον Σόλωνα ως παράφρονα: «Δεν έχει αίσθηση της αποστάσεως». Η φράση αυτή λειτουργεί ως καίριο πολιτικό σχόλιο. Η απόσταση δεν είναι γεωγραφική, αλλά ηθική και πολιτική. Πρόκειται για την απόσταση που χρησιμοποιείται ως άλλοθι αδράνειας, ως επιχείρημα αποποίησης ευθύνης. Εδώ το ποίημα συνομιλεί σαφώς —έστω υπαινικτικά— με τη νεότερη πολιτική ρητορική περί της Κύπρου, χωρίς να κατονομάζει, αφήνοντας τον αναγνώστη να αναγνωρίσει τη διαχρονικότητα της στάσης ( Η Κύπρος κείται μακράν).
Η εντολή «Κλείστε τον στο Δαφνί» προσδίδει στο ποίημα μια σύγχρονη, σκληρή διάσταση. Ο φορέας της ιστορικής μνήμης και της πολιτικής ευθύνης εγκλείεται ως ψυχικά ασθενής. Η κοινωνία παθολογικοποιεί τη συνείδηση, μετατρέποντας την ηθική εγρήγορση σε απόκλιση. Το τελικό, λακωνικό χτύπημα —«Και μείναμε χωρίς δάφνες»— ολοκληρώνει το ποίημα με τραγική ειρωνεία. Οι δάφνες, σύμβολο δόξας, μνήμης και τιμής, χάνονται όχι λόγω ήττας, αλλά λόγω αδιαφορίας.
Στο πλαίσιο της συλλογής Ακαριαία, το ποίημα λειτουργεί ως χαρακτηριστικό δείγμα της ποιητικής του Γεωργιάδη: στιγμιαίο, κοφτό, σχεδόν επιγραμματικό, αλλά με βαθύ ιστορικό και πολιτικό φορτίο. Η «ακαριαία» στιγμή είναι εδώ η στιγμή της αποτυχίας της συλλογικής συνείδησης. Ο ποιητής δεν καταγγέλλει ευθέως· εκθέτει. Και η έκθεση αυτή είναι βαθιά ενοχλητική, διότι δείχνει ότι η πραγματική απόσταση δεν μετριέται σε μίλια, αλλά σε θάρρος.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΗ
Ιστορικός-Κριτικός Τέχνης
Σχολιάστε