ΑΝΔΡΕΑΣ Π. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ
ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2002
Κριτική ανάλυση του ποιήματος
«Η εξαφάνιση των δεινοσαύρων»
από τη συλλογή Φυσιοδρόμιο (2002) του Κυπρίου Ανδρέα Γεωργιάδη
Το αλληγορικό ποίημα «Η εξαφάνιση των δεινοσαύρων» αποτελεί ένα από τα πλέον ευσύνοπτα αλλά και δηκτικά κείμενα της συλλογής Φυσιοδρόμιο. Με λιτό, σχεδόν πεζολογικό λόγο και με τη μορφή μιας ειρωνικής παραβολής, ο ποιητής σκιαγραφεί τον μηχανισμό της ιστορικής και πολιτικής αυτοκατάργησης της εξουσίας.
Οι δεινόσαυροι, σύμβολα ισχύος, μεγέθους και κυριαρχίας, εμφανίζονται συγκεντρωμένοι σε «γενική συνέλευση», υιοθετώντας έναν λόγο τυπικά πολιτικό και γραφειοκρατικό. Η ειρωνεία είναι εμφανής: τα κατεξοχήν πρωτόγονα και βίαια όντα μιλούν με όρους συλλογικής απόφασης, στρατηγικής και «κοινής γραμμής». Ο τυραννόσαυρος και ο βροντόσαυρος, μορφές που ενσαρκώνουν την αυταρχική και τη θορυβώδη εξουσία αντίστοιχα, εκφράζουν τον φόβο απέναντι σε «πυγμαία τρωκτικά» — μια ευδιάκριτη μεταφορά για τις μικρές, υποτιμημένες αλλά ιστορικά καθοριστικές δυνάμεις.
Το καίριο σημείο του ποιήματος εντοπίζεται στη φράση: «Όλοι συμφώνησαν με την κοινή μα διαφώνησαν στην γραμμή». Εδώ ο Γεωργιάδης συμπυκνώνει με ακρίβεια τον φαύλο κύκλο κάθε κατεστημένης εξουσίας: ομοφωνία επί της ανάγκης, αδυναμία σύγκλισης επί της πράξης. Η διάλυση δεν προέρχεται από εξωτερική επίθεση, αλλά από εσωτερική ακινησία, σύγχυση και αυταρέσκεια.
Η τελική εικόνα —τα απολιθώματα και τα «κροκοδείλια δάκρυα» των επιζώντων συγγενών— ολοκληρώνει την αλληγορία με πικρό σαρκασμό. Η επιβίωση των κροκοδείλων, αρχέγονων αλλά προσαρμοστικών όντων, υποδηλώνει ότι δεν εξαφανίζεται όποιος είναι ισχυρός, αλλά όποιος αδυνατεί να μετασχηματιστεί. Τα δάκρυα δεν δηλώνουν πένθος, αλλά υποκρισία: μια ψευδεπίγραφη ηθική μεταμέλεια εκ των υστέρων.
Στο πλαίσιο της συλλογής Φυσιοδρόμιο, το ποίημα λειτουργεί ως μικρό φιλοσοφικό σχόλιο πάνω στην ιστορικότητα της εξουσίας, την αυταπάτη της παντοδυναμίας και την ειρωνεία της προόδου. Με ελάχιστα μέσα, ο ποιητής πετυχαίνει να μετατρέψει τη φυσική ιστορία σε πολιτική και υπαρξιακή αλληγορία, αποδεικνύοντας ότι η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως αιχμηρός μηχανισμός κριτικής συνείδησης.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΗ
Ιστορικός-Κριτικός Τέχνης
Σχολιάστε